Tuyến đường trong mưa bom và tuổi trẻ không khuất phục
Không gian trưng bày chuyên đề "Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại" chính thức khai mạc ngày 7/1 tại Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, tái hiện một "mạch máu ngầm" từng làm nên kỳ tích chi viện cho chiến trường miền Tây Nam Bộ.
Nếu đường Hồ Chí Minh trên biển là huyền thoại giữa trùng khơi, thì tuyến đường 1C chính là “mạch máu ngầm” kiên cường nối liền biên giới Tây Nam về tận mũi Cà Mau, đảm bảo sự chi viện sống còn cho chiến trường miền Tây Nam Bộ trong những năm tháng ác liệt nhất.
Ra đời năm 1966, trong bối cảnh các tuyến vận tải trên biển bị phong tỏa gắt gao sau sự kiện Vũng Rô, đường 1C nhanh chóng trở thành tuyến huyết mạch thứ hai sau đường Hồ Chí Minh trên biển.
Giữa rừng thiêng nước độc, bom đạn, càn quét và bệnh sốt rét rừng, những đoàn Thanh niên xung phong vẫn lặng lẽ gùi vũ khí, lương thực, đưa đón cán bộ, giữ vững mạch nối chiến trường.
Trong mưa bom bão đạn, tiếng hát vẫn át tiếng bom, những lán trại đơn sơ trở thành mái nhà, tình đồng đội trở thành sức mạnh.
Nhiều người đã ngã xuống, máu hòa vào đất mẹ để giữ cho tuyến đường không bao giờ đứt mạch. Tuyến đường 1C và Liên đội I Thanh niên xung phong vì thế đã trở thành biểu tượng của ý chí thép và vẻ đẹp bất tử của tuổi trẻ Việt Nam.
Du khách ghé thăm không gian trưng bày.
Ký ức sống động cho hôm nay và mai sau
“Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại” giới thiệu đến công chúng 109 hình ảnh, tư liệu, hiện vật quý, tái hiện một giai đoạn đấu tranh gian khổ nhưng anh dũng của quân và dân miền Tây Nam Bộ, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Các hiện vật được trưng bày tại bảo tàng.
Không gian trưng bày được chia thành 4 phần nội dung: “Nơi huyền thoại bắt đầu”; “Trong vòng vây lửa đạn”; “Cuộc sống và chiến đấu của Thanh niên xung phong trên tuyến đường 1C” và “Hồi ức & tri ân” nơi ký ức lịch sử được tiếp nối bằng trách nhiệm của thế hệ hôm nay.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lâm Ngô Hoàng Anh, Phó Giám đốc phụ trách quản lý, điều hành Bảo tàng Chứng tích chiến tranh nhấn mạnh, trưng bày không chỉ là hoạt động tri ân những thế hệ đã hiến dâng thanh xuân cho Tổ quốc, mà còn là cách đưa lịch sử bước ra khỏi trang sách, trở thành trải nghiệm văn hóa - giáo dục sống động, giúp người trẻ “biết để trân trọng” và “cảm để sống có trách nhiệm hơn”.
Ông Lâm Ngô Hoàng Anh, Phó Giám đốc phụ trách quản lý, điều hành Bảo tàng Chứng tích chiến tranh.
Trao đổi với PV Người Đưa Tin, ông Trần Thiện Hà, cựu chiến binh, Ban Liên lạc Đoàn Thanh niên Tp.HCM, nhân chứng gắn bó với tuyến đường 1C huyền thoại cho biết: Đó là tuyến đường được hình thành trong những điều kiện khắc nghiệt đến mức chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể trở thành “điểm chết”. Không nhà cửa, không dân cư, không làng mạc che chở, nơi ấy chỉ có những cánh rừng chồi, rừng tràm hoang vu, nhiều khu vực từng bị rải chất độc hóa học, đất đai nhiễm độc nặng nề, hiểm nguy luôn rình rập.
Ông Trần Thiện Hà, Cựu chiến binh, Ban Liên lạc Đoàn Thanh niên Tp.HCM chia sẻ với báo chí.
Giữa không gian ấy, những chàng trai, cô gái mới ngoài đôi mươi vẫn lặng lẽ băng rừng, vượt sông, gùi trên vai vũ khí, lương thực, cáng thương, đưa đón cán bộ. Họ không phải là những người “làm đường” theo nghĩa thông thường, mà là những con người sống, chiến đấu và sẵn sàng hy sinh trọn vẹn thanh xuân của mình cho tuyến chi viện huyết mạch.
Trên tuyến đường 1C, thanh niên xung phong không chỉ đối diện bom đạn, những trận càn ác liệt, mà còn phải chống chọi với bệnh sốt rét rừng, đói khát và sự tàn phá âm thầm của môi trường bị nhiễm độc.
Theo ông Trần Thiện Hà, điều làm nên huyền thoại của tuyến đường 1C không nằm ở quy mô hay phương tiện, mà ở ý chí con người.
Đó là tinh thần bám trụ đến cùng, là sự lặng thầm không cần ghi công, là niềm tin giản dị rằng chỉ cần giữ được con đường, chiến trường sẽ không bị đứt mạch. Nhiều người đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, máu hòa vào đất để giữ cho tuyến đường luôn thông suốt.
Chính từ những ký ức ấy, ông Hà và Ban Liên lạc Đoàn Thanh niên Tp.HCM luôn trăn trở với việc làm sao để thế hệ trẻ hôm nay hiểu được quá khứ, hiểu được sự hy sinh của những người đi trước.
Không chỉ dừng lại ở những buổi kể chuyện hay lễ kỷ niệm, nhiều năm qua, ông cùng các đồng đội đã kiên trì tham gia các chương trình về nguồn, xây dựng nhà tình nghĩa cho cựu thanh niên xung phong, phục dựng di ảnh liệt sĩ, tìm kiếm và sưu tầm từng hiện vật còn sót lại của một thời chiến tranh khốc liệt.
Mỗi bức ảnh, mỗi kỷ vật được lưu giữ không đơn thuần là một tư liệu lịch sử, mà là một mảnh đời, một câu chuyện có thật, giúp người xem hình dung được các anh, các chị ngày xưa đã sống và chiến đấu ra sao.
Ông Hà đặc biệt mong muốn các bạn trẻ không chỉ đến tham quan trưng bày trong bảo tàng, mà còn trực tiếp về nguồn, đến những địa danh gắn với tuyến đường 1C, nơi hiện nay đã có đền thờ gần 400 liệt sĩ thanh niên xung phong, những người đã hy sinh trên tuyến chi viện này, để có một không gian tưởng niệm đúng nghĩa.
Với ông, việc gìn giữ và truyền lại ký ức không chỉ là trách nhiệm với những người đã khuất, mà còn là cách nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình.
Hòa bình không tự nhiên mà có, mà được đánh đổi bằng mồ hôi, máu xương và cả thanh xuân của biết bao con người vô danh. Giữ cho ký ức ấy không phai nhạt chính là cách để thanh xuân của họ mãi mãi hóa thành bất tử trong lòng các thế hệ mai sau.
Cựu Chiến binh Nguyễn Hữu Châu (hay còn gọi là Ba Châu), Thành viên Ban liên lạc cán bộ Đoàn Thanh niên Xung phong ghi lại lời nhắn cho thế hệ trẻ nhớ về ký ức đường 1C.
Gặp những người huyền thoại của tuyến đường 1C
